Fayl yuklash arxitekturasi: serverni oqimdan chiqarish
Fayl yuklashning eng oddiy shakli shunday: foydalanuvchi formani yuboradi, fayl sizning serveringizga keladi, siz uni omborga o'tkazasiz.
Bu ishlaydi va kichik loyihalarda uzoq vaqt yetadi. Lekin unda arxitektura muammosi bor: har bir bayt sizning serveringizdan o'tadi.
O'nta foydalanuvchi bir vaqtda 20 MB'lik videoni yuklasa, sizning ilovangiz 200 MB'ni qabul qilish, xotirada yoki diskda ushlab turish va keyin qayta yuborish bilan band bo'ladi. Bu vaqt ichida u boshqa so'rovlarga javob berolmaydi.
Bu maqolada serverni bu oqimdan chiqarish haqida yozaman.
Imzolangan URL: asosiy g'oya
Yechim oddiy: server faylni qabul qilmaydi, u faqat ruxsat beradi.
Oqim uch qadamdan iborat:
- Mijoz serverdan so'raydi: "men shunday fayl yuklamoqchiman".
- Server tekshiradi va vaqtinchalik imzolangan manzil qaytaradi.
- Mijoz faylni to'g'ridan-to'g'ri omborga yuboradi.
Server tomonida bu shunday ko'rinadi:
app.post('/uploads/sign', async (c) => {
const user = await requireUser(c)
const { contentType, size } = await c.req.json()
if (!ALLOWED.has(contentType)) return c.json({ error: 'type' }, 400)
if (size > MAX_SIZE) return c.json({ error: 'size' }, 400)
const key = `uploads/${user.id}/${crypto.randomUUID()}`
const url = await storage.getSignedUploadUrl(key, {
contentType,
expiresIn: 300,
})
return c.json({ url, key })
})Server bir necha kilobaytlik JSON bilan ishlaydi, fayl esa umuman unga tegmaydi. Yuklama qancha oshsa ham server holati o'zgarmaydi.
Ikkita muhim tafsilot
Imzo qisqa muddatli bo'lsin. Besh daqiqa yetarli. Uzoq muddatli imzolangan URL — bu haqiqatda ochiq eshik: kim uni qo'lga kiritsa, o'sha yuklashi mumkin.
Kalitni server tuzsin. Mijozdan kelgan fayl nomini kalit sifatida ishlatmang. Bu ikki xavf tug'diradi: yo'l bilan o'ynash (../ kabi) va boshqa foydalanuvchining faylini ustidan yozish. Tasodifiy identifikator ishlating, asl nomni esa bazada alohida maydonda saqlang.
Validatsiya: mijozga ishonmang
Yuqoridagi kodda men fayl turi va hajmini tekshiraman. Lekin bu mijoz aytgan qiymatlar.
Haqiqiy tekshiruv yuklashdan keyin bo'lishi kerak.
Hajm uchun ombor tomonida cheklov qo'yish mumkin — ko'p xizmatlar imzoda maksimal hajmni belgilashga imkon beradi. Bu eng ishonchli yo'l, chunki u yuklash paytida ishlaydi.
Tur uchun esa kengaytmaga ham, mijoz aytgan turga ham ishonmaslik kerak. Ikkalasi ham osongina yolg'on bo'lishi mumkin. To'g'ri usul — faylning boshidagi bir necha baytni o'qib, haqiqiy formatni aniqlash:
const head = await storage.readRange(key, 0, 16)
const realType = detectType(head) // sehrli baytlar bo'yicha
if (!ALLOWED.has(realType)) {
await storage.delete(key)
throw new Error('fayl turi mos emas')
}Bu ayniqsa muhim, chunki .jpg deb nomlangan fayl aslida boshqa narsa bo'lishi mumkin, va agar siz uni keyinchalik ishlatsangiz — masalan foydalanuvchiga qaytarsangiz — bu xavfsizlik muammosiga aylanadi.
Qo'shimcha himoya: yuklangan fayllarni alohida domendan bering. Shunda hatto zararli fayl ham sizning asosiy saytingiz kontekstida bajarilmaydi.
Yetim fayllar muammosi
Bu to'g'ridan-to'g'ri yuklashning eng ko'p unutiladigan oqibati.
Mijoz imzo oldi, faylni yukladi — va keyin brauzerni yopdi. Fayl omborda bor, lekin sizning bazangizda unga havola yo'q. U hech qachon ishlatilmaydi va hech qachon o'chirilmaydi.
Bir necha oydan keyin omborda hech kimga kerak bo'lmagan gigabaytlar to'planadi.
Yechim ikki bosqichli holat:
create table files (
id uuid primary key,
key text not null unique,
owner_id uuid not null,
status text not null default 'pending', -- pending | confirmed
created_at timestamptz not null default now()
);Imzo berilganda pending qator yaratiladi. Mijoz yuklashni tugatgach serverga xabar beradi va qator confirmed bo'ladi.
Keyin oddiy tozalash ishchisi:
select key from files
where status = 'pending' and created_at < now() - interval '24 hours';Bu qatorlarni omborda ham, bazada ham o'chirasiz. Kuniga bir marta ishlasa yetarli.
Bu bosqichni boshidan qilish kerak. Keyinchalik qo'shish qiyin, chunki qaysi fayl kerak, qaysi biri yetim ekanini aniqlash uchun butun bazani tekshirish kerak bo'ladi.
Rasmlar: qayerda o'lchamini o'zgartirish
Rasmlar uchun qo'shimcha savol bor: turli o'lchamlarni qachon tayyorlash kerak?
Uchta variant bor.
Yuklashdan keyin darhol — fon vazifasi barcha kerakli o'lchamlarni tayyorlaydi. Ijobiy tomoni: keyinchalik hech qanday kutish yo'q. Salbiy tomoni: siz hech qachon ishlatilmaydigan o'lchamlarni ham tayyorlaysiz va saqlaysiz.
Birinchi so'rovda — kerakli o'lcham so'ralganda tayyorlanadi va keshlanadi. Bu odatda eng yaxshi muvozanat.
Har so'rovda — hech qachon qilmang. Bu protsessorni behuda yoqadi.
Amalda men ikkinchi variantni tanlayman va uni CDN darajasida hal qilaman: rasm xizmati kerakli o'lchamni tayyorlaydi va natijani keshda saqlaydi. Ilovada esa hech qanday rasm qayta ishlash kodi bo'lmaydi.
Agar o'zingiz qilishingiz kerak bo'lsa, ikkita qoida: hajm chegarasini qo'ying (juda katta rasm xotirani to'ldiradi) va metama'lumotni tozalang — fotosuratlarda joylashuv koordinatalari bo'lishi mumkin va uni foydalanuvchi bilmasdan tarqatib yuborasiz.
Yuklab olish tomoni
Yuklash haqida ko'p yoziladi, yuklab olish esa unutiladi. Lekin u ham serveringizdan o'tmasligi kerak.
Agar fayllar ochiq bo'lsa — CDN orqali to'g'ridan-to'g'ri bering.
Agar fayllar himoyalangan bo'lsa, xuddi shu imzolangan URL naqshi ishlaydi, faqat teskari yo'nalishda: server ruxsatni tekshiradi va qisqa muddatli o'qish manzilini qaytaradi.
app.get('/files/:id', async (c) => {
const file = await getFile(c.req.param('id'))
await requireAccess(c, file)
const url = await storage.getSignedDownloadUrl(file.key, { expiresIn: 60 })
return c.redirect(url)
})Server faqat ruxsatni tekshiradi, baytlar esa undan o'tmaydi.
Yig'ib aytganda
To'g'ri qurilgan fayl oqimi shunday ishlaydi:
- Server imzo beradi, faylni qabul qilmaydi.
- Kalitni server tuzadi, mijozdan kelgan nom ishlatilmaydi.
- Imzo qisqa muddatli, hajm chegarasi imzoda.
- Haqiqiy fayl turi baytlar bo'yicha tekshiriladi.
- Fayl
pendingholatda yaratiladi va tasdiqlanadi. - Tozalash ishchisi yetim fayllarni o'chiradi.
- Yuklab olish ham imzolangan manzil orqali ketadi.
Bu ro'yxatning katta qismini keyinchalik qo'shish mumkin, lekin ikkitasi boshidan bo'lishi kerak: kalitni server tuzishi va `pending`/`confirmed` holati. Qolganini keyin ham qo'shsa bo'ladi, bu ikkitasini esa keyin qo'shish uchun mavjud ma'lumotni ko'chirish kerak bo'ladi.