Uch tilli sayt: tarjima emas, fallback qiyin
Saytimni uch tilda — o'zbek, rus va ingliz — olib boraman. Boshlaganimda men eng qiyin qism tarjima bo'ladi deb o'ylagandim.
Adashgan ekanman. Tarjima — bu mehnat, lekin u tushunarli mehnat. Haqiqiy qiyinchilik boshqa savolda: tarjima yo'q bo'lganda nima ko'rsatasiz?
Bu savol butun arxitekturani belgilaydi.
Ikki xil matn
Birinchi va eng muhim qaror — saytdagi matnni ikki toifaga ajratish.
Interfeys matnlari — tugmalar, menyu, xato xabarlari, sarlavhalar. Ular kam, kamdan-kam o'zgaradi va uchala tilda ham albatta bo'lishi kerak.
Kontent — maqolalar, loyihalar tavsifi, sahifa matnlari. Ular ko'p, tez-tez qo'shiladi va ba'zilari faqat bitta tilda bo'lishi mumkin.
Bu ikkisini bir xil mexanizm bilan boshqarish — eng ko'p uchraydigan xato. Interfeys matnlari kodga yaqin bo'lishi kerak: oddiy obyekt, tipi tekshiriladigan, build vaqtida mavjudligi ma'lum.
export const dict = {
uz: { readMore: 'Batafsil', backHome: 'Bosh sahifa' },
ru: { readMore: 'Подробнее', backHome: 'На главную' },
en: { readMore: 'Read more', backHome: 'Home' },
} as constKontent esa CMS'da yashaydi va uning mavjudligi kafolatlanmaydi. Aynan shu farq keyingi qarorlarni belgilaydi.
Fallback strategiyasi
Mana asosiy savol. Foydalanuvchi rus tilida sahifa so'radi, lekin maqola faqat o'zbek tilida bor. Nima qilasiz?
Uchta variant bor va ularning har biri boshqa xabar beradi.
404 qaytarish. Texnik jihatdan halol, lekin foydalanuvchi uchun yomon: u havolani bosdi va bo'shliqqa tushdi.
Ro'yxatdan yashirish. Ya'ni rus tilidagi ro'yxatda faqat rus tilida mavjud maqolalar ko'rinadi. Toza yechim, lekin kontentingizning katta qismi ko'rinmay qoladi.
Zaxira tilda ko'rsatish. Rus tilidagi versiya yo'q bo'lsa, o'zbekchasini ko'rsatasiz.
Men uchinchisini tanladim va bu to'g'ri qaror bo'ldi. Sabab oddiy: mening o'quvchilarim ko'pincha ikki tilni biladi, va ular uchun "boshqa tilda o'qish" "umuman o'qimaslik" dan yaxshiroq.
Amalga oshirish shakli:
function pickLang<T extends { lang: string }>(rows: T[], want: string) {
return rows.find((r) => r.lang === want)
?? rows.find((r) => r.lang === 'uz')
?? rows[0]
}Uch bosqichli: so'ralgan til, asosiy til, mavjud bo'lgan birinchisi. Oxirgi bosqich muhim — usiz maqola faqat ingliz tilida bo'lsa sahifa bo'sh qoladi.
Muhim shart: agar zaxira tilni ko'rsatsangiz, buni foydalanuvchiga aytish kerak. Kichik izoh yetadi: "bu maqola hozircha faqat o'zbek tilida". Aks holda foydalanuvchi sayt buzilgan deb o'ylaydi.
Marshrutlash: til manzilda bo'lsin
Tilni qayerda saqlash haqida bir necha variant bor: cookie, brauzer sozlamasi yoki manzil.
Javob aniq: manzilda. /uz/blog/..., /ru/blog/....
Sababi cookie bilan bog'liq muammolarda:
- Havolani ulashsangiz, oluvchi boshqa tilda ko'radi
- Qidiruv tizimi faqat bitta versiyani ko'radi
- Kesh buziladi — bir xil manzil turli javob qaytaradi
Brauzer tilini avtomatik aniqlash foydali, lekin faqat bir marta: foydalanuvchi ildiz manzilga kirganda uni mos tilga yo'naltirasiz. Undan keyin tanlov manzilda qoladi va siz unga aralashmaysiz.
Menda bu til headerini o'rnatuvchi oraliq qatlam orqali ishlaydi. U tilni aniqlaydi va uni butun daraxtga uzatadi, shunda har bir komponent uni qayta hisoblamaydi.
SEO: hreflang va canonical
Bu qism eng ko'p xato qilinadigan joy, va xatolar jimgina bo'ladi.
Har bir sahifa uchta narsani berishi kerak.
Canonical — bu sahifaning asosiy manzili. Muhim tuzoq: uni umumiy layout'da yozmang. Agar shunday qilsangiz, hamma sahifa bitta manzilga canonicalize bo'ladi va indeksdan chiqadi. Men bu xatoni bir marta qilganman va uni tuzatish uchun qidiruv tizimi qayta indekslashini kutish kerak bo'ldi.
hreflang — bu sahifaning boshqa tillardagi versiyalari. U qidiruv tizimiga "bu tarjima, dublikat emas" deb aytadi.
<link rel="alternate" hreflang="uz" href="https://example.com/uz/blog/post" />
<link rel="alternate" hreflang="ru" href="https://example.com/ru/blog/post" />
<link rel="alternate" hreflang="en" href="https://example.com/en/blog/post" />
<link rel="alternate" hreflang="x-default" href="https://example.com/uz/blog/post" />x-default — tili aniqlanmagan foydalanuvchi uchun. Uni tashlab ketmang.
`<html lang>` atributi. Bu kichik narsa, lekin u ekran o'quvchilariga va brauzer tarjimasiga ta'sir qiladi. Ko'p loyihada u qattiq en bo'lib qolgan bo'ladi — tekshiring.
Sitemap'ga ham uchala tilni kiriting. Qidiruv tizimi barcha versiyalarni topishi kerak.
Tarjima oqimi
Texnik tomondan tashqari, amaliy savol bor: tarjimalar qanday paydo bo'ladi?
Menda kontent bir manbadan uchala tilga birdaniga yaratiladi — bitta slug, uchta qator. Bu muhim tafsilot: slug tarjima qilinmaydi. Agar har tilda boshqa slug bo'lsa, tillar orasida almashish murakkablashadi va hreflang yozish qiyinlashadi.
Interfeys matnlari uchun boshqa qoida: yangi kalit qo'shilganda uchala tilga ham qo'shilishi shart. Buni tip tizimi bilan majburlash mumkin — agar lug'at obyektining tipi bitta tildan olinsa, boshqasida kalit yetishmasa kompilyator xato beradi.
Bu oddiy usul "keyin tarjima qilaman" degan holatning oldini oladi.
Nimani tarjima qilmaslik kerak
Bir necha narsa bor, ular ko'pincha keraksiz tarjima qilinadi.
Texnik atamalar. "Deploy", "commit", "pull request" — bularni majburan tarjima qilish matnni tushunarsizroq qiladi. O'quvchilaringiz bu so'zlarni asl shaklda biladi.
Kod ichidagi matn. Kod misolidagi o'zgaruvchi nomlari va satrlar tarjima qilinmaydi. Faqat izohlar tarjima qilinishi mumkin.
Xususiy nomlar. Loyiha nomlari, mahsulot nomlari, brend.
Qoida: tarjima o'quvchiga yordam berishi kerak, matnni "to'liq" qilish uchun emas.
Qanchalik qiyin
Halol javob: birinchi kun qiyin, keyin oson.
Asosiy mehnat boshida — marshrutlash, fallback mantiqi, hreflang, lug'at tuzilishi. Bu bir kunlik ish.
Undan keyin har yangi sahifa yoki maqola uchun qo'shimcha ish faqat tarjimaning o'zi bo'ladi. Va agar kontent tizimingiz uchala tilni bir vaqtda yaratadigan qilib qurilgan bo'lsa, hatto bu ham qo'shimcha qadam emas.
Agar boshlayotgan bo'lsangiz, tartib shunday: avval marshrutlashni manzil asosida qo'ying, keyin interfeys lug'atini tipli qiling, keyin fallback funksiyasini yozing, oxirida hreflang va sitemap. Har bosqichni alohida tekshiring — ayniqsa canonical'ni, chunki undagi xato eng qimmatga tushadi va uni sezish eng qiyin.